Décadi 30 Brumaire CCXXV

decadi-30-brumaire-ccxxv

Zeggen en schrijven de late jaren negentig. Het era dat in de Verenigde Staten een Clinton probleemloos president mocht zijn. De periode dat Jean-Luc Dehaene niet eens kon dromen dat een bende zieke kiekens zijn partij zou kortwieken. Tussen al dat gedoe: de vijftienjarige ik. Een naïeve knul die de wereld poogde te verkennen maar vaak terugschrok voor wat hij te zien kreeg.

Neem nu de muziek van het tijdsgewricht: een daadwerkelijke auditieve Sahara. Een verregaande drooglegging waarin mijn peers hun eerste cassettetje van Korn verruilden voor hun eerste cd van Limp Bizkit. Verder schenen er mythische wezens te bestaan die uit de bol gingen op de ketelmuziek van Milk Inc. en aanverwante zuivelproducten. Eigentijdse muziek werd voor mij pas drie jaar later interessant, toen The Strokes en vooral The White Stripes de poorten open schopten voor goudeerlijke en opwindende gitaarmuziek.

In afwachting van die betere tijden teerde ik op het verleden middels de cd- en platencollecties van mijn vader. Het is daar en toen dat mijn grote liefdes voor Arno Hintjens, Bob Dylan, Neil Young, Jan De Wilde et les autres zijn ontloken. En ook die voor The Band. Of preciezer geformuleerd: die voor de concertfilm The Last Waltz.

Of ik nu vijftien, twintig, vijfentwintig of dertig ben: ik ben altijd vatbaar voor culturele reputaties. Als iets in Humo of De Morgen werd omschreven als cultdit, klassiekerdat, underground zus of legendarische zo, dan was én ben ik al half verkocht en er als de kippen bij om het te checken. Zo keek ik op de tedere leeftijd van twaalf voor het eerst naar The Last Waltz. Het zou mij niet verbazen als ik intussen aan bezichtiging vijftien zit.

Even de zuivere feiten: The Band was een muziekgroep die in de jaren zestig en zeventig anderhalf decennium lang de meest spannende muziek van de Angelsaksische wereld maakte. Aanvankelijk ten dienste van anderen: ze begonnen in de rug van de Canadese rockabilly wild man Ronnie “The Hawk” Hawkins en werden door Bob Dylan gerekruteerd voor zijn elektrische campagne. Achteraf werkten zij met Nonkel Bob aan The Basement Tapes, lange tijd het Atlantis van de popmuziek doch sinds kort gewoon te krijgen in betere platenzaak. Vanaf Music From Big Pink uit 1968 voer The Band onder eigen vlag.

Als de wind goed zat, leverde die koers compromisloze prachtmuziek op, zonder ego’s of oogkleppen. Zonder ego’s als in: de vijf leden van de groep waren gelijkwaardig, er was geen leider. Wie zong en wie welk instrument bespeelde, werd bepaald in functie van de muziek. Zonder oogkleppen als in: voor die muziek werd niet aan hokjesdenken gedaan. Als het lied vroeg om funky baslijn, een bluesy gitaarsolo en een verhalende tekst dan kreeg het lied wat het verlangde. Het resultaat was muziek om bij te dansen en om naar te luisteren, om bij te rouwen en om bij te vieren, om bij te huilen en om bij te gieren. Kortom: muziek zoals het leven zelf.

Voorbeeldje nodig? Dit is The Shape I’m In, dat oorspronkelijk verscheen op het album Stage Fright uit 1970.

U merkt het: dit is muziek die genres en decennia overstijgt. Omdat hipheid nooit het doel was, belandde The Band rechtstreeks bij tijdloosheid. Je ziet er de zwart-witfoto’s en de sepiatinten bijna automatisch bij. De tabakswalmen, de brandsporen, de laaghangende mist. Een blikken drinkbus onder de blutsen, een porseleinen bord dat wel gebarsten is maar niet gebroken. Onder tafel een muizenval opspannen en laden met een brokje cheddar terwijl buiten de stormwinden beuken. Een wereld waarin de mannen te moe zijn om te slapen en de vrouwen juist weggelopen. Onze harten zijn gebroken en onze organen sterven af maar we moeten verder dus we gaan verder. Het zijn misschien zinloze verhalen maar het is zinvol om ze te vertellen.

Een prachtige formule die helaas binnen de tien jaar op haar eigen grenzen botste. Ondanks het uitgangspunt beschouwde gitarist en songschrijver Robbie Robertson zichzelf steeds meer als de primus inter pares. Tegelijkertijd begon hij het eindeloze toeren beu te raken, ook al scoorde hij zo meer vagijntjes dan Frank Sinatra. Voorzichtig groeide het plan voor een exit in grote stijl, een gepast slotakkoord: een grandioos afscheidsconcert getiteld The Last Waltz. De overige tachtig procent – Rick Danko, Levon Helm, Garth Hudson en Richard Manuel – had geen keuze dan te volgen.

Alzo belanden we op vijfentwintig november 1976 in concertzaal Winterland in San Francisco. Het was Thanksgiving die dag en dat mocht geen toeval heten. The Band had het afscheidsconcert opgevat als een uitgebreid en oprecht dank je wel aan de fans die hen al die jaren gevolgd en gesteund hadden. Van negen uur ‘s avonds tot half drie ‘s nachts werden meer dan veertig nummers lang kosten noch moeite gespaard om het publiek te behagen. Er werd kalkoen geserveerd, er werd poëzie voorgelezen, een blaaskapel werd opgetrommeld en er doken gasten op, waaronder een Bob Dylan, een Neil Young, een Van Morrison, een Beatle en een Stone.

Ook van de partij: Martin Scorsese die met hulp en bijstand van zeven camera’s en een stash cocaïne – tussen Taxi Driver en New York, New York door – alles kwam vastleggen voor het nageslacht. Omwille van praktische beslommeringen kwam die registratie – eveneens getiteld The Last Waltz – pas twee jaar later uit. Robbie Robertson en Martin Scorsese werden goede vrienden en zouden nog vaak samenwerken.

Zo samengevat klinkt dat als één groot succesverhaal maar het ogenschijnlijke happy end van The Band droeg een loodzware schaduw met zich mee. Robertsons beslissing om er als een kleine Alexander De Croo de stekker uit te trekken, liet de vier anderen flabbergasted achter. Al in de vroege jaren tachtig dolven zij de naam The Band terug op en begonnen aan een reeks reünietournees en -platen. Ondanks mooie muziek voerden verbittering, drugproblemen en uiteindelijk zelfmoord de boventoon in die periode.

Die verbittering was het felst aanwezig bij drummer Levon Helm. In zijn autobiografie This Wheel’s On Fire schiet hij met scherp op Robertson. Hij kloeg The Last Waltz aan als een grove leugen, als pure geschiedenisvervalsing. Scorsese – het maatje van Robertson – zou via de montage diens rol binnen The Band systematisch overdreven hebben.

Zuivere waarheid, pure constructie of iets daartussen: de film blijft na vier decennia moeiteloos overeind. Dat bleek al toen ik twaalf was, dat wordt bevestigd elke keer ik er terugkeer. De voorlaatste keer was daags na mijn dertigste verjaardag. Ik had toen het idee dat ik klaar was met The Last Waltz en vatte de screening zelfs op als een afscheid van mijn jeugd. Nu twee jaar later besef ik dat ik dwaalde.

Komende vrijdag is het 25 november 2016, veertig jaar na die legendarische Thanksgiving. Om dat jubileum luister bij te zetten, zijn een groep vaderlandsche muzikanten aan de slag gegaan met het evangelie. In de AB brengen zij onder de naam Winterland ‘76 hulde met alles erop en eraan. Misschien geen veertig nummers lang en waarschijnlijk zonder kalkoen maar wel met gasten. Onder meer Boogie Boy is aangekondigd, stel je voor!

Ik zal er staan in het publiek. Maar niet alleen. Mijn broer en ik hebben het concert opgevat als een uitgebreid en oprecht dank je wel aan de vader die ons al die jaren gevolgd en gesteund heeft. Het zal een avond worden om bij te dansen en om naar te luisteren, om bij te rouwen en om bij te vieren, om bij te huilen en om bij te gieren. Kortom: een avond zoals het leven zelf.

I sure wish I could yodel!

PS: Denk nu vooral niet dat The Last Waltz een foutloze film is. De vijf minuten Eric Clapton zijn vijf minuten van uw leven die u nooit meer terugkrijgt.

PPS: Inzake vestimentaire inspiratie zweer ik bij de truckerspet van Levon Helm, de lange zijden sjaal van Robbie Robertson, het bolletjeshemd van Bob Dylan en het geruite jasje van Richard Manuel. Nu gaan ze mij zien komen op de fuif!

mode

Advertisements

About Geert Simonis

De favoriete dichter van uw moeder.
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s